Τι είναι το DCA και προστατεύει από τις πτώσεις;

Μια συνηθισμένη παγίδα στην επένδυση είναι να αποφασίζεις με βάση τη διάθεση της ημέρας: φόβο μετά από πτώση, ενθουσιασμό μετά από άνοδο. Το DCA είναι μια προσπάθεια να βγει αυτή η διάθεση από την εξίσωση. Δεν είναι τρόπος να «κερδίσεις την αγορά». Είναι μια διαδικασία, και όπως κάθε διαδικασία έχει όρια και κόστος.

Τι είναι το DCA;

Το dollar-cost averaging (DCA, στα ελληνικά «μέσος όρος κόστους με σταθερές δόσεις») σημαίνει ότι επενδύεις ίσα ποσά, σε τακτά διαστήματα, ανεξάρτητα από τις τρέχουσες συνθήκες της αγοράς. Έτσι το περιγράφει η FINRA, ο αμερικανικός αυτορυθμιστικός φορέας του χώρου. Το ποσό είναι σταθερό, άρα όταν η τιμή είναι χαμηλή παίρνεις περισσότερες μονάδες και όταν είναι υψηλή λιγότερες.

Ένα υποθετικό παράδειγμα, με στρογγυλούς αριθμούς για να φαίνεται η λογική. Ας πούμε ότι επενδύεις 100 € κάθε μήνα για πέντε μήνες, και η τιμή της μονάδας είναι 10, 8, 5, 8 και 10 €.

• Οι δόσεις αγοράζουν 10, 12,5, 20, 12,5 και 10 μονάδες, δηλαδή 65 συνολικά για 500 €.
• Το μέσο κόστος σου είναι 500 / 65, περίπου 7,69 € ανά μονάδα.
• Η απλή μέση τιμή των πέντε μηνών είναι 8,2 €.

Το κόστος σου βγήκε χαμηλότερο από τη μέση τιμή, επειδή τον μήνα με την πιο χαμηλή τιμή πήρες τις περισσότερες μονάδες. Αυτό είναι όλο το «κόλπο». Δεν προβλέπει τίποτα, είναι αριθμητική.

Αξίζει να επενδύεις τακτικά ή όλο μαζί;

Εδώ η FINRA λέει ανοιχτά το αντίτιμο. Σύμφωνα με τη σελίδα της, το DCA «often produces lower returns than lump sum investing» (συχνά δίνει χαμηλότερη απόδοση από την εφάπαξ επένδυση), ειδικά σε μεγάλο χρονικό ορίζοντα.

Ο λόγος είναι απλός. Όταν μοιράζεις ένα ποσό σε δόσεις, το μεγαλύτερο μέρος του μένει εκτός αγοράς για κάποιο διάστημα. Αν η τιμή ανεβαίνει σταθερά στο μεταξύ, χάνεις την άνοδο που θα είχες πάρει.

Ένα δεύτερο υποθετικό παράδειγμα. Έχεις 400 € και η τιμή ανεβαίνει σε τέσσερα βήματα: 5, 6, 8 και 10 €.

• Εφάπαξ στα 5 €: 80 μονάδες. Στα 10 € αξίζουν 800 €.
• Τέσσερις δόσεις των 100 €: 20 + 16,67 + 12,5 + 10, δηλαδή περίπου 59 μονάδες. Στα 10 € αξίζουν περίπου 592 €.

Στο σενάριο της σταθερής άνοδου, η εφάπαξ βγαίνει πολύ μπροστά. Αν η τιμή έπεφτε, το αποτέλεσμα θα ήταν το αντίθετο. Κανείς δεν ξέρει εκ των προτέρων ποιο σενάριο θα συμβεί, και γι’ αυτό το ερώτημα «ποιο είναι καλύτερο» δεν έχει σταθερή απάντηση.

Υπάρχει και μια εξαίρεση που αξίζει να ξέρεις. Η FINRA σημειώνει ότι το αντίτιμο δεν ισχύει όταν τα χρήματα προέρχονται από πρόγραμμα εισφορών μέσω εργοδότη (το παράδειγμά της είναι το αμερικανικό 401(k)). Τότε δεν είχες εφάπαξ ποσό να βάλεις νωρίτερα. Τα χρήματα μπαίνουν όπως έρχονται.

Εγγυάται κέρδος ή προστατεύει από ζημιά;

Όχι και στα δύο. Αυτό είναι δική μας ανάλυση και όχι απόσπασμα της FINRA, αλλά προκύπτει από τα παραπάνω: το DCA δεν αλλάζει την πορεία της τιμής, αλλάζει μόνο πότε μπαίνουν τα χρήματά σου.

Κάτι μπορεί να κάνει. Η FINRA αναφέρει ότι ένα σταθερό πρόγραμμα μπορεί να περιορίσει ζημιές από μια απότομη πτώση, γιατί τα χρήματα που δεν έχεις επενδύσει ακόμα δεν εκτίθενται. Περιορίζει δηλαδή το ρίσκο της κακής στιγμής εισόδου. Δεν εξαφανίζει τη ζημιά στα χρήματα που έχουν ήδη μπει.

Αν η τιμή πέφτει και δεν ανακάμπτει ποτέ, κάθε δόση που προσθέτεις χάνει κι αυτή. Ο μέσος όρος κόστους δεν σώζει ένα asset χωρίς λόγο ανάκαμψης.

Υπάρχει και ψυχολογικό όφελος. Σύμφωνα με τη FINRA, ένα σταθερό πρόγραμμα μπορεί να αφαιρέσει μέρος του συναισθήματος από την επένδυση και να σε βοηθήσει να αποφύγεις παρορμητικές κινήσεις. Αυτός είναι ο πραγματικός λόγος που το DCA αξίζει συζήτηση: μια διαδικασία που δεν αλλάζει ανάλογα με τη διάθεση της ημέρας. Αν θέλεις να δεις τι είδους περιεχόμενο θα βρεις στο blog, δες το Ποιος είμαι και τι θα βρεις εδώ.

Κάθε πότε και πόσο;

Εδώ δεν δίνουμε συστάσεις, γιατί το σωστό εξαρτάται από το εισόδημα, τους στόχους και το ρίσκο που αντέχεις ο καθένας. Μπορούμε όμως να πούμε τι να σκεφτείς.

• Η συχνότητα είναι κανόνας, όχι τιμή. Μπορεί να ταιριάζει στον μισθό σου ή σε ένα σταθερό ραντεβού με τον εαυτό σου. Το σημαντικό είναι να μην αλλάζει όταν η αγορά τρομάζει.
• Το κόστος μετράει. Η FINRA προειδοποιεί ότι οι συχνές συναλλαγές μπορεί να αυξήσουν τις προμήθειες. Μικρές δόσεις με υψηλή προμήθεια τρώνε μέρος της απόδοσης.
• Το ποσό πρέπει να αντέχεται. Ένα πρόγραμμα που διακόπτεις στον πρώτο μήνα δύσκολο δεν είναι πρόγραμμα.

Πού σπάει το DCA;

Σπάει σε δύο σημεία.

Πρώτο, όταν το asset δεν έχει λόγο να ανακάμψει. Η τακτική αγορά ενός πράγματος που χάνει σταθερά αξία δεν είναι στρατηγική, είναι σταδιακή ζημιά.

Δεύτερο, όταν λείπει η διασπορά. Η FINRA ορίζει τη διασπορά ως το άπλωμα των επενδύσεων και ανάμεσα και μέσα σε διαφορετικές κατηγορίες περιουσιακών στοιχείων. Λέει ότι μειώνει τον κίνδυνο μεγάλων απωλειών από την υπερβολική έμφαση σε ένα μόνο χρεόγραφο. Το DCA δεν κάνει αυτή τη δουλειά. Μπορείς να αγοράζεις τακτικά ένα μόνο πράγμα και να έχεις όλο το ρίσκο συγκεντρωμένο.

Η ίδια σελίδα προσθέτει ότι ο επανασχεδιασμός του χαρτοφυλακίου (rebalancing, δηλαδή τακτικές προσαρμογές ώστε να κρατάς τον στόχο κατανομής) είναι μέρος της διαδικασίας. Και προειδοποιεί ότι το να φεύγεις από τις επενδύσεις όταν η αγορά πάει άσχημα σημαίνει ότι κλειδώνεις τη ζημιά.

Ταιριάζει στα κρυπτονομίσματα;

Δεν θα απαντήσουμε με «ναι» ή «όχι», γιατί αυτό θα ήταν σύσταση. Θα σου πούμε τι έχουν προειδοποιήσει οι ευρωπαίοι ρυθμιστές.

Τον Μάρτιο του 2022, οι ESMA, EBA και EIOPA (οι ευρωπαϊκές εποπτικές αρχές για τις αγορές, τις τράπεζες και τις ασφάλειες) έγραψαν ότι πολλά κρυπτονομίσματα είναι πολύ ριψοκίνδυνα και κερδοσκοπικά. Πρόσθεσαν ότι οι καταναλωτές αντιμετωπίζουν το πολύ πραγματικό ενδεχόμενο να χάσουν όλα τα χρήματα που επένδυσαν. Είναι προειδοποίηση του 2022, αλλά δείχνει το ρίσκο που ισχύει όταν το asset είναι ασταθές: το DCA δεν το αφαιρεί.

Τι σημαίνει αυτό για σένα;

• Δες το DCA ως κανόνα συμπεριφοράς, όχι ως τρόπο να βρεις την καλύτερη τιμή. Η αξία του είναι ότι σταματά τις παρορμητικές αποφάσεις.
• Ξέρε το αντίτιμο. Σε αγορά που ανεβαίνει σταθερά, η εφάπαξ επένδυση συχνά βγαίνει μπροστά. Αποδέχεσαι χαμηλότερη πιθανή απόδοση σε αντάλλαγμα για πιο ήρεμη είσοδο.
• Έλεγξε το asset και τη διασπορά πριν από τον κανόνα. Το DCA δεν διορθώνει μια κακή επιλογή ούτε ένα χαρτοφυλάκιο με ένα μόνο στοιχείο.
• Υπολόγισε τα κόστη. Οι προμήθειες σε συχνές μικρές συναλλαγές μπορεί να φάνε μέρος του οφέλους.