Ρίσκο και ψυχολογία

Οι αρχές μου για το ρίσκο, με απλά λόγια

Με λίγα λόγια

Πριν ρωτήσω αν κάτι αξίζει, ρωτάω πόσο μπορώ να χάσω, πόσο γρήγορα βγαίνω και τι θα με έκανε να αλλάξω γνώμη. Ξεχωρίζω το σήμα από τον θόρυβο, ελέγχω κάθε αριθμό και δέχομαι ότι κάποιες εβδομάδες η σωστή κίνηση είναι καμία κίνηση.

Στο πρώτο άρθρο του blog έγραψα από πού ξεκίνησα. Εδώ γράφω πώς σκέφτομαι. Δεν είναι συνταγή για κέρδη. Είναι οι κανόνες που με κρατούν μακριά από τα μεγάλα λάθη.

Γιατί ξεκινάω πάντα από το ρίσκο;

Γιατί το κέρδος δεν το ελέγχω. Το ρίσκο, σε μεγάλο βαθμό, ναι. Πριν από κάθε απόφαση κάνω τρεις ερωτήσεις:

  • Πόσο μπορώ να χάσω; Σε ευρώ, όχι μόνο σε ποσοστό.
  • Πόσο γρήγορα βγαίνω; Αν χρειαστεί να φύγω, μπορώ;
  • Τι θα με έκανε να αλλάξω γνώμη; Αυτό το γράφω πριν μπω, όχι αφού δω την τιμή να πέφτει.

Αν δεν έχω απάντηση σε κάποια από τις τρεις, δεν μπαίνω.

Πώς ξεχωρίζω το σήμα από τον θόρυβο;

Οι περισσότερες ειδήσεις είναι θόρυβος. Ακούγονται σημαντικές, αλλά δεν αλλάζουν την εικόνα. Πριν αντιδράσω σε μια είδηση, γράφω σενάρια: τι γίνεται αν ισχύει, τι γίνεται αν δεν ισχύει, τι θα δω σε κάθε περίπτωση. Αν η απάντηση είναι «τίποτα δεν αλλάζει στο σχέδιό μου», δεν κάνω τίποτα.

Γιατί μια καλή απόφαση δεν είναι το ίδιο με ένα καλό αποτέλεσμα;

Γιατί στις αγορές η τύχη παίζει μεγάλο ρόλο. Μπορείς να πάρεις λάθος απόφαση και να βγεις κερδισμένος. Μπορείς να πάρεις σωστή απόφαση και να χάσεις. Αν κρίνω τις αποφάσεις μου μόνο από το αποτέλεσμα, θα μάθω τα λάθος μαθήματα. Γι’ αυτό κοιτάζω αν η διαδικασία ήταν σωστή με ό,τι ήξερα τότε.

Γιατί δεν εμπιστεύομαι ένα μοντέλο που εξηγεί τέλεια το παρελθόν;

Γιατί είναι εύκολο να φτιάξεις κάτι που ταιριάζει απόλυτα στα παλιά δεδομένα. Αυτό δεν σημαίνει ότι λέει κάτι για το μέλλον. Όσο πιο «τέλειο» φαίνεται ένα μοντέλο στο παρελθόν, τόσο πιο καχύποπτος γίνομαι. Το ίδιο ισχύει και για τις αποδόσεις του παρελθόντος γενικά.

Γιατί ένα υπόλοιπο στην οθόνη δεν είναι κέρδος;

Αυτό το έμαθα με τον δύσκολο τρόπο το 2017, όταν ένα χαρτοφυλάκιο που είχε πλησιάσει τις 100.000 δολάρια έπεσε ξανά. Μέχρι να κλείσεις μια θέση, ο αριθμός που βλέπεις είναι απλώς μια τιμή εκείνης της στιγμής. Μπορεί να αλλάξει πολύ, και προς τα κάτω. Δες και πόσο μπορεί να πέσει το bitcoin από την κορυφή του.

Γιατί ελέγχω κάθε αριθμό, ακόμα κι όταν τον δίνει η AI;

Χρησιμοποιώ εργαλεία AI για να οργανώνω δημόσια δεδομένα και να ελέγχω περισσότερες υποθέσεις σε λιγότερο χρόνο. Αλλά ένα εργαλείο μπορεί να κάνει λάθος με μεγάλη σιγουριά. Γι’ αυτό κάθε αριθμός έχει δίπλα την πηγή του, και την ανοίγω.

Γιατί κάποιες εβδομάδες δεν κάνω καμία κίνηση;

Γιατί η πίεση να «κάνεις κάτι» είναι από τις πιο ακριβές συνήθειες στις αγορές. Κάθε κίνηση έχει κόστος και ρίσκο. Όταν τα δεδομένα δεν δείχνουν κάτι καθαρό, η αναμονή είναι κι αυτή απόφαση.

Πότε κλείνω μια θέση με ζημιά;

Όταν τα δεδομένα δεν στηρίζουν πια την αρχική μου εκτίμηση. Όχι όταν «πονάει», και όχι όταν ελπίζω ότι θα γυρίσει. Το πόσα έχω ήδη χάσει δεν αλλάζει το τι πρέπει να κάνω τώρα.

Τι είναι τελικά «το άδικο προβάδισμα»;

Το όνομα του δικτύου βγαίνει από αυτή τη φράση. Δεν εννοώ κάποιο μυστικό. Εννοώ τρία απλά πράγματα: περισσότερη πληροφορία, πιο γρήγορη επεξεργασία και μια διαδικασία που δεν αλλάζει ανάλογα με τη διάθεση της ημέρας. Το τρίτο είναι το πιο δύσκολο.

Τι σημαίνει αυτό για σένα;

  • Γράψε πριν μπεις πόσα αντέχεις να χάσεις και τι θα σε έκανε να αλλάξεις γνώμη.
  • Κρίνε τις αποφάσεις σου από τη διαδικασία, όχι μόνο από το αποτέλεσμα.
  • Άνοιγε τις πηγές. Ένας αριθμός χωρίς πηγή είναι γνώμη.
  • Μη φοβάσαι την αναμονή. Δεν χρειάζεται να κάνεις κάτι κάθε εβδομάδα.

Συχνές ερωτήσεις

Ποια είναι η πιο σημαντική ερώτηση πριν από μια απόφαση;

«Τι θα έπρεπε να δω για να παραδεχτώ ότι κάνω λάθος;» Αν δεν μπορείς να την απαντήσεις πριν μπεις, δεν έχεις σχέδιο για την έξοδο.

Είναι λάθος να μην κάνεις καμία κίνηση για εβδομάδες;

Όχι. Όταν τα δεδομένα δεν δείχνουν κάτι καθαρό, η αναμονή είναι κι αυτή απόφαση. Συχνά είναι η πιο φτηνή.

Τι είναι «το άδικο προβάδισμα»;

Περισσότερη πληροφορία, πιο γρήγορη επεξεργασία και μια διαδικασία που δεν αλλάζει ανάλογα με τη διάθεση της ημέρας. Δεν είναι κάποιο μυστικό ούτε εγγύηση κέρδους.