Πραγματική απόδοση: τι κερδίζεις μετά τον πληθωρισμό;

Ένας λογαριασμός που γράφει 3% απόδοση ακούγεται σαν κέρδος. Το ερώτημα είναι τι μπορείς να αγοράσεις με το ποσό όταν περάσει ο χρόνος. Αν οι τιμές έχουν ανέβει στο μεταξύ, τα ίδια ευρώ αγοράζουν λιγότερα.

Γι’ αυτό υπάρχουν δύο τρόποι να μετρήσεις μια απόδοση: με ευρώ και με αγοραστική δύναμη. Παρακάτω εξηγούνται και οι δύο, με υποθετικά παραδείγματα. Κανένα ποσοστό του άρθρου δεν είναι τρέχον στοιχείο της αγοράς. Οι ορισμοί προέρχονται από την ΕΚΤ, την Eurostat και τη FINRA, τον αμερικανικό φορέα εποπτείας των χρηματιστηριακών εταιρειών.

Τι είναι η πραγματική απόδοση;

Πραγματική απόδοση είναι η απόδοση μετά τον πληθωρισμό. Δείχνει πόσο άλλαξε η αγοραστική δύναμη των χρημάτων σου και όχι μόνο ο αριθμός στον λογαριασμό.

Η ονομαστική απόδοση είναι το ποσοστό που βλέπεις γραμμένο: πόσο μεγάλωσε το ποσό σε ευρώ. Η πραγματική προκύπτει όταν αφαιρέσεις από αυτήν τον ρυθμό με τον οποίο ανέβηκαν οι τιμές. Ως πρώτη εκτίμηση:

πραγματική απόδοση ≈ ονομαστική απόδοση − πληθωρισμός

Ο ακριβής τύπος είναι πιο προσεκτικός: (1 + ονομαστική) / (1 + πληθωρισμός) − 1. Με μικρά ποσοστά οι δύο τρόποι βγάζουν σχεδόν το ίδιο αποτέλεσμα.

Τι είναι ο πληθωρισμός;

Η ΕΚΤ τον ορίζει ως τον ρυθμό με τον οποίο αλλάζουν στον χρόνο οι τιμές των αγαθών και των υπηρεσιών συνολικά. Στο εκπαιδευτικό της υλικό το λέει και με καθημερινά λόγια: με 1 € σήμερα μπορείς να αγοράσεις λιγότερα απ’ όσα μπορούσες χθες, και ο πληθωρισμός μειώνει την αξία του νομίσματος με τον καιρό.

Στην ευρωζώνη ο πληθωρισμός μετριέται κυρίως με τον ΕνΔΤΚ (Εναρμονισμένος Δείκτης Τιμών Καταναλωτή, στα αγγλικά HICP). Η Eurostat τον περιγράφει ως τον δείκτη τιμών καταναλωτή όπως υπολογίζεται στην Ευρωπαϊκή Ένωση, που χρησιμοποιείται κυρίως για να μετρά τον πληθωρισμό.

Ποιος είναι ο στόχος της ΕΚΤ;

Κύριος στόχος της ΕΚΤ είναι η σταθερότητα των τιμών, δηλαδή η διατήρηση της αγοραστικής δύναμης του ευρώ. Σύμφωνα με τη σελίδα της για το θέμα, η σταθερότητα των τιμών διατηρείται καλύτερα με στόχο πληθωρισμού 2% μεσοπρόθεσμα.

Δύο διευκρινίσεις. Πρώτον, είναι στόχος και όχι πρόβλεψη. Δεν λέει ότι ο πληθωρισμός θα είναι 2%. Δεύτερον, ένας στόχος μπορεί να αναθεωρηθεί, και η ΕΚΤ μπορεί να αλλάξει τη στρατηγική της.

Πώς υπολογίζεται η πραγματική απόδοση;

Τρία υποθετικά παραδείγματα. Αγνοούν φόρους και προμήθειες, που στην πράξη μειώνουν περαιτέρω το αποτέλεσμα.

Υποθετικό παράδειγμα 1. Έχεις 10.000 € με ονομαστική απόδοση 3% τον χρόνο και πληθωρισμό 2%.

• Μετά από ένα έτος το ποσό γίνεται 10.300 €.
• Ένα καλάθι αγαθών που κόστιζε 10.000 € κοστίζει πλέον 10.200 €.
• Η πραγματική απόδοση είναι περίπου 1%. Ακριβέστερα: 1,03 / 1,02 − 1 ≈ 0,98%.

Το 3% έγινε περίπου 1% αγοραστικής δύναμης. Τα υπόλοιπα τα απορρόφησε ο πληθωρισμός. Με άλλα λόγια, ο λογαριασμός έδειξε 300 € περισσότερα, αλλά το καλάθι έγινε 200 € ακριβότερο, και μόνο η διαφορά των 100 € αντιστοιχεί σε πραγματικό κέρδος σε αγοραστική δύναμη.

Υποθετικό παράδειγμα 2. Ονομαστική απόδοση 2% και πληθωρισμός 4%.

• Τα 10.000 € γίνονται 10.200 €.
• Το ίδιο καλάθι κοστίζει πια 10.400 €.
• Η πραγματική απόδοση είναι περίπου −2%. Ακριβέστερα: 1,02 / 1,04 − 1 ≈ −1,9%.

Ο λογαριασμός μεγάλωσε, η αγοραστική δύναμη μίκρυνε. Και τα δύο ισχύουν ταυτόχρονα.

Υποθετικό παράδειγμα 3. Ο πληθωρισμός μένει σταθερός στο 2% για 10 χρόνια. Ό,τι κόστιζε 100 € κοστίζει περίπου 122 € (1,02 στη δέκατη ≈ 1,219). Συμφωνεί με το παράδειγμα της ΕΚΤ: με ετήσιο ρυθμό 2%, μετά από 10 χρόνια το γενικό επίπεδο τιμών έχει ανέβει πάνω από 20%.

Χάνουν αξία τα χρήματα στην κατάθεση;

Εξαρτάται από τους αριθμούς. Αυτό είναι συμπέρασμα του άρθρου και όχι ισχυρισμός της ΕΚΤ. Αν η ονομαστική απόδοση ενός λογαριασμού είναι χαμηλότερη από τον πληθωρισμό, η πραγματική απόδοση είναι αρνητική και τα χρήματα χάνουν αγοραστική δύναμη. Αν είναι υψηλότερη, κερδίζουν.

Η FINRA κάνει μια παρόμοια, γενική παρατήρηση για τις συντηρητικές επενδύσεις, με παράδειγμα ένα αμερικανικό προϊόν (τα CDs, δηλαδή προθεσμιακές καταθέσεις). Σημειώνει ότι έχουν «inflation risk», δηλαδή κίνδυνο πληθωρισμού: μπορεί να μην αποφέρουν αρκετά με τον καιρό ώστε να συμβαδίζουν με το αυξανόμενο κόστος ζωής. Είναι γενική αρχή και δεν περιγράφει ελληνικές καταθέσεις.

Πώς συνδέεται με τον ανατοκισμό και τις αποδόσεις του παρελθόντος;

Ο πληθωρισμός έχει την ίδια λογική με τον ανατοκισμό, αλλά δουλεύει αντίστροφα. Οι τιμές ανεβαίνουν πάνω σε τιμές που έχουν ήδη ανέβει. Γι’ αυτό ένας μικρός ρυθμός γίνεται μεγάλη διαφορά σε δέκα χρόνια, όπως στο τρίτο παράδειγμα.

Όταν διαβάζεις μια απόδοση, οι ερωτήσεις «σε ποια περίοδο;» και «με ποια κόστη;» χρειάζονται μια τρίτη: «μετά από ποιον πληθωρισμό;». Το άρθρο για την απόδοση του παρελθόντος εξηγεί γιατί ένα ωραίο νούμερο θέλει περίοδο, πηγή και κόστη. Ο πληθωρισμός είναι ένα ακόμη στοιχείο που μπορεί να λείπει από την εικόνα.

Η διασπορά μειώνει την εξάρτηση από μία μόνο επένδυση. Δεν απαντά όμως από μόνη της στο ερώτημα του πληθωρισμού. Άλλο είναι να μη βάζεις όλα τα αυγά στο ίδιο καλάθι και άλλο να δεις τι αγοράζει το καλάθι στο τέλος.

Τι σημαίνει αυτό για σένα;

• Κοίτα το πραγματικό και όχι μόνο το ονομαστικό. Όταν βλέπεις μια απόδοση, αφαίρεσε μια εκτίμηση για τον πληθωρισμό της ίδιας περιόδου.
• Μάθε τον ορισμό. Ο πληθωρισμός είναι ο ρυθμός μεταβολής των τιμών και η πραγματική απόδοση μετράει αγοραστική δύναμη. Τα ποσά σε ευρώ δεν είναι το ίδιο πράγμα.
• Μη συγκρίνεις αποδόσεις χωρίς πληθωρισμό. Το 3% σε μια περίοδο και το 3% σε άλλη δεν αγοράζουν τα ίδια, αν ο πληθωρισμός ήταν διαφορετικός.
• Θυμήσου ότι οι υποθέσεις δεν είναι προβλέψεις. Τα παραδείγματα εδώ δείχνουν πώς γίνεται ο υπολογισμός. Δεν λένε τι θα συμβεί.

Το άρθρο είναι μόνο για ενημέρωση και εκπαίδευση και δεν αποτελεί επενδυτική συμβουλή. Οι επενδύσεις, και ειδικά τα κρυπτονομίσματα, έχουν υψηλό ρίσκο. Μπορεί να χάσεις μέρος ή όλο το κεφάλαιό σου.

Το άρθρο γράφτηκε με τη βοήθεια AI και τα στοιχεία του ελέγχθηκαν αυτόματα με τις πηγές.